Paardenkastanjes hebben het zwaar te verduren. Het blad wordt ontsierd door de gangen van de kastanjemineermot. De bomen lijden aan de bloedingsziekte en terwijl ze de bloedingsziekte het hoofd proberen te bieden, grijpen schimmels hun kans. Deze secundaire aantasters kunnen zich snel verspreiden in de verzwakte bomen. Zo ontstaan voor de omgeving gevaarlijke situaties.
Secundaire aantasters
Boomtechnisch adviseurs en inspecteurs komen bij inventarisaties geregeld vruchtlichamen van schimmels tegen op door bloedingsziekte aangetaste bomen. Het gaat daarbij vooral om zwakteparasieten zoals de
oesterzwam (Pleurotus ostreatus), het gewone fluweelpootje (Fammulina velutipes) en de
goudvliesbundelzwam (Pholiota aurivella). Takmonsters van bomen met de bloedingsziekte laten zien dat bijna elke tak is aangetast door schimmels.
Normaal gesproken leiden aantastingen door deze zwakteparasieten er zelden toe dat takken uitbreken. Het afweermechanisme van de boom gaat verspreiding tegen en grendelt de aantasting af. In bomen met bloedingsziekte ziet de boom echter geen kans om de verspreiding van de schimmel tegen te gaan. De rot kan zich hierdoor zeer snel door de tak verspreiden waardoor takken uitbreken. Dit gebeurt ook als er nog geen alarmerende VTA (Visual Tree Assessment) signalen zijn. De afwezigheid van deze signalen komt doordat de boom niet voldoende tijd heeft om te reageren op de snel uitbreidende aantasting.
Onderstaande afbeelding geeft een beeld van de aantasting.
Factoren die snel verspreidende rot versnellen in paardenkastanjes
Het gevaar van de snel verspreidende rot in kastanjetakken wordt versterkt door de volgende factoren:
- paardenkastanjehout is van nature rotgevoelig;
- paardenkastanjes zijn relatief slecht in staat hun wonden af te grendelen;
- schimmels en andere pathogenen kunnen de boom relatief gemakkelijk infecteren door de bloedingsopeningen en dode bastzones;
- het mycelium (de schimmeldraden) van oesterzwam en fluweelpootjes is ook in de winter actief, wanneer de verdedigingsmechanismen van de boom stil liggen;
- de schimmel kan zich relatief gemakkelijk door de boom verspreiden doordat de boom al verzwakt is door de kastanjebloedingsziekte;
- paardenkastanjes ontwikkelen veelal zware takken. Door hun gewicht breken deze in het geval van een gevorderde aantasting gemakkelijk uit.
Vooral bij bomen op locaties met een verhoogd risico kan de versnelde rot in kastanjetakken tot gevaarlijke situaties leiden. Onderzoek ter plaatse moet uitwijzen of en zo ja welke maatregelen gepast zijn. Zie onderstaande richtlijnen voor het omgaan met zieke paardenkastanjes.
Dit artikel verscheen eerder in het blad Tuin & Landschap, jaargang 2009, nummer 11.
Tekst: Martijn van der Spoel. Martijn is boomtechnisch adviseur bij BSI Bomenservice. BSI doet sinds 2003 onderzoek naar de oorzaken, effecten en gevolgen van kastanjebloedingsziekte.
Beeld: Tjeer Visser en Martijn van der Spoel