Veel nieuwkomers zoals palmen en olijfbomen, maar ook gangbaar sortiment zoals linde en esdoorn kunnen in ons klimaat (vorst)schade oplopen. Met de juiste maatregelen help je deze planten heelhuids de winter door.
Goede winterbescherming steeds vaker van belang
Exotisch sortiment wordt steeds vaker toegepast in de Nederlandse tuinen, en soms in het openbaar groen. Volgens Martijn van der Spoel, teamleider Onderzoek en Advies bij BSI Bomenservice, zijn veel van deze planten goed toe te passen in het Nederlandse klimaat, maar is een goede winterbescherming wel raadzaam.
Voor vrijwel alle planten geldt dat het ongunstig is om met een groeiend gewas de winter in te gaan. Het is belangrijk om de planten goed te laten harden voor de winter. Stop daarom de bemesting in augustus en geef in september nog een kaliumgift om de plant extra af te harden voor de winter. Van der Spoel: "Veel hoveniers onderschatten de waarde van een kaliumgift, maar het is een gemakkelijke en goedkope maatregel om je planten sterker te maken. Je schakelt de natuurlijke antivries van de plant in, doordat de plant meer zetmeel en suikers opslaat."
Mulchen (de bodem bedekken met een laag organisch materiaal)
Ook soorten die al jaren in Nederland worden toegepast zoals
Paulonia tomentosa en
Platanus orientalis en zelfs zeer gangbaar sortiment zoals
Acer en
Tilia hebben volgens Van der Spoel in hun jeugdfase baat bij winterbescherming: "Jonge bomen die nogal eens vorstscheuren vertonen kun je helpen door naast een extra kaliumgift, een mulchlaag houtsnippers of compost om de wortelkluit aan te brengen. Dit zou ik zeker in de nazorgperiode van drie jaar doen. Als je houtsnippers gebruikt, neem dan spinthoutsnippers. De meest agressieve schimmels die in Nederland voorkomen leven op kernhout. Je kunt ook franse boomschors nemen, maar dat is weer veel duurder. Het beste kun je een mulchlaag van 5-8 centimeter aanbrengen. Gebruik je minder, dan biedt het weinig bescherming, gebruik je meer dan kan de laag verstikkend werken."
Een bijkomend voordeel van mulchen met snippers of compost is dat wanneer je dat een aantal jaar doet, je nauwelijks nog hoeft bij te mesten in het groeiseizoen. Tenzij je op arme grond werkt. Deze manier van winterbescherming is ook voor bomen als
Eucalyptus en
Quercus ilex geschikt.
Inpakken
Vorstgevoelig subtropisch sortiment zoals
Laurus nobilis,
Olea europaea en
Nerium oleander kan in de winter zijn blad verliezen, maar loopt in het voorjaar meestal weer uit. Voor deze groep planten raadt Van der Spoel iets verdergaande maatregelen aan dan alleen een mulchlaag: "Als het harder dan een graad of vijf vriest, pak dan de bomen in met een fleecedeken of met vliesdoek. Zeker als het om kleinere maten gaat. Gebruik geen plastic want blad dat in contact staat met plastic sterft vaak af." Naast inpakken kan ook de 'kerstboommethode' effect sorteren. "Een lichtsnoer in de boom geeft warmte af en kan de boom net vorstvrij houden. Probeer bomen zo mogelijk af te schermen van oostenwind."
Afsnijden en afdekken van bananen, canna's en gembers
Een derde categorie winterzacht sortiment wordt gevormd door vaste planten zoals bananen, canna's en gembers. Voor bananen zijn drie geschikte methodes van overwinteren:
- De eerste is alleen mogelijk als de plant nog hanteerbaar is en je beschikt over een plek om de plant vorstvrij te stallen. "Je snijdt dan het bovenste deel van de plant eraf, steekt de plant ruim uit en zet hem vorstvrij weg in een kuip."
- Grotere bananenplanten kun je inpakken. "Het is daarbij belangrijk dat de constructie aan de onderkant kan ademen en aan de bovenkant waterdicht is. Zo voorkom je dat de plant gaat rotten." Het voordeel van deze methode is dat de plant in het voorjaar verder gaat met groeien waar hij in het najaar gebleven was. Je houdt zo dus een grotere plant. Het nadeel is dat je een flink deel van het jaar een met plastic ingepakte zuil in de tuin hebt staan. Eventueel kun je de plastic buitenlaag omwikkelen met jute of rietmatten om het aanzien wat vriendelijker te maken.
- Bij de derde methode om banenen te overwinteren snijd je de plant vlak boven de grond af. De stomp bedek je onder een laag mulch van 10-15 cm. Deze methode heeft als voordeel dat het eenvoudig is om uit te voeren en je hebt geen ontsierende ingepakte standbeelden in de tuin. Wel moet de banaan ieder jaar opnieuw van de grond af opgroeien. Deze manier van winterbescherming is ook geschikt voor canna's en siergembers.
Overwinteren van palmen
Voor het schadevrij overwinteren van palmen tenslotte is het vooral zaak om de bomen niet te nat te laten staan. Daarbij gaat het er vooral om geen water in de groeipunt te laten komen. Van der Spoel: "Voor de meest voorkomende palmen zoals
Trachycarpus fortunei,
Trachycarpus wagnerianus en
Chamaerops humilis doe je eigenlijk niets in de winter. Een aantal anders soorten zoals dadelpalmen,
Brahea,
Butia en
Jubaea kun je afdekken tegen inregenen en inpakken tegen strenge vorst."
Dit artikel verscheen eerder in het blad Tuin & Landschap, jaargang 2009, nummer 24.
Tekst: Martijn van der Spoel. Martijn is boomtechnisch adviseur bij BSI Bomenservice. BSI doet sinds 2003 onderzoek naar de oorzaken, effecten en gevolgen van kastanjebloedingsziekte.
Beeld: Tjeer Visser en Martijn van der Spoel